|
غار بورنیک
موقعيت
غار بورنیک در استان تهران و در 120 كيلومتري
شرق شهر تهران و 12 كيلومتري جنوب غربي شهر
فيروزكوه و 6 كيلومتري حاشیه جنوبی "روستاي
هرانده" واقع شده است .
معرفي
غار بورنيك در انتهاي يكي از دره هاي منشعب از
دره طولاني و وسيع هرانده قرار دارد ، از
ژرفاي دره رودخانه پرآب نمرود جريان دارد كه
از شاخه هاي اصلي حبله رود است . آب نمرود از
حوضه وسيع دامنه شمالي كوه قره داغ و دامنه
هاي كوه ميشينه مرگ سرچشمه ميگيرد .
نام غار از دو كلمه "بور" و " نيك" تشكيل شده
است . "بور" تغيير يافته كلمه "بار" جهت سهولت
تلفظ در اضافه شدن به كلمه "نيك" است . "بار"
به معناي ساحل ، كنار و جاي امن است . همانند
كاربرد كلمه "بار"در لغت رودبار. لذا بورنيك
يا بار نيك يعني "محل امن خوب" كه اسم
پرمعنايي براي غار به علت موقعيت خاص قرارگيري
آن است .
غار محل امني براي زندگي و پناه گرفتن بوده
است . دهانه غار از ديد نهان و به رودخانه
نزديك است . به همين خاطر غار محل امني براي
سكونت در مواقع خطر و زندگي در دوره غار نشيني
بوده است.
ساختمان غار
دهانه غار به ابعاد 10*15 متر و بلندي 6 متر
در ارتفاع 1950 متري سطح دريا قرار دارد . غار
از سه تالار عظيم تاقديسي تشكيل شده است كه در
سقف هر كدام ، شكاف (گسل)اوليه مولد غار بخوبي
نمايان است .
تالار نخست يا تالار بيروني محوطه بزرگي به
ابعاد 40*50 متر و بلندي 8 متر است و با
سنگچين كردن كف شيب دار در گذشته ، دو ايوان
كه با يكديگر 2 متر اختلاف ارتفاع دارند بوجود
آمده است . اين تالار سكونتگاه اصلي غار بوده
و وجود آثاري مانند سفالهاي شكسته از دوره هاي
تاريخي مختلف در آن ، نشان دهنده آن است كه از
مراكز اصلي زيست انسانهاي غارنشين به بعد بوده
است . در گوشه راست تالار ديوار دروازه دار
سنگچين شده اي جلو يك دهليز ساخته شده و
احتمالا محل نگهداري احشام بوده است . در گوشه
چپ تالار ، دهانه اي بعرض 8 متر و بلندي 10
متر ورودي تالار دوم يا تالار اصلي غار است .
تالار دوم يا تالار اصلي غار محوطه اي به
ابعاد 30*60 متر و بلندي 15 تا 20 متر است و
كف آن با شيب تندي به سمت پايين مي رود . اين
تالار داراي يك دالان نسبتا طولاني در انتها و
دالان ديگري بسوي تالار سوم است . در ابتدا و
سمت چپ تالار نيز راهرويي رابط اين تالار و
تالار سوم غار است .
دالان انتها و سمت راست تالار دوم بطور متوسط
5 متر عرض و 6 متر بلندي دارد و طول دهانه
آنها 40 متر است و در انتهاي آن يك چاه به عمق
5 متر و يك دهليز بطول 6 متر وجود دارد .
ديواره هاي دالان ياد شده از چكنده هاي گل
كلمي و نخودي سفيد و صورتي رنگ پوشيده شده است
.
دالان رابط تالارهاي دوم و سوم غار كه در
انتهاي دو تالار ياد شده قرار دارد حدود 30
متر طول دارد .
دالان ديگري كه ابتداي تالارهاي دوم و سوم غار
را بهم متصل ميكند 10 متر پهنا و 4 متر بلندي
دارد . تالار سوم غار 12 متر بلندي و 55*20
متر طول و عرض دارد و از ابتدا تا انتها شيب
تند سنگلاخي و لغزنده اي دارد . انتهاي آن
دهليزي دارد كه پس از 8 متر به تالاري پر از
پرتگاه ختم مي شود . عمق بعضي پرتگاه ها 20
متر است و اين بخش غار از سنگهاي ستوني و
چكنده هاي مخروطي و كف آن از چكيده ها پوشيده
شده است . در گوشه ديگري از اين تالار دالاني
بطول 20 متر و عرض 5 متر قرار دارد . كف آن
سطح صافي دارد كه احتمالا محل اختفاي ساكنان
غار در مواقع خطر بوده است .
عميق ترين سطح غار در تالار سوم و مقابل دهليز
رابط پاييني بين دو تالار ، حدود 60 متر پايين
تر از سطح دهانه غار واقع است . طول شعبه اصلي
غار حدود 500 متر است .
دشت بورنیک ,مزارع منطقه و رودخانه نمرود نیز
از دیگر دیدنی های روستاي هرانده مي باشند .
كتيبه
كتيبه اي منقوش به خط كوفي و نقاشي هاي ديواري
متعلق به دوره ايلخاني بدنبال لايه برداري
سطوح سيماني ديوارهاي امامزاده يحيي روستاي
هرانده فيروزكوه كشف شد .
باستان شناسان با اجراي طرح ساماندهي و مرمت
بناي امامزاده 900 ساله فيروزكوه ، به نقاشي
هاي ديواري و كتيبه اي منقش در سطوح زيرين
لايه سيماني ديواره داخلي دست يافته اند كه بر
اساس گمانه زني هاي انجام شده قدمت اين اثر به
دوره ايلخاني باز ميگردد .
"عبدالرضا برق دهنده " باستان شناس در مورد
كتيبه كشف شده مي گويد : " در بخشي از كتيبه
كه از زير لايه سيماني خارج شده ، "قال رسول
الله " به خط كوفي و به رنگ آبي لاجوردي نوشته
شده است ".
به گفته وي نقاشي هاي ديواري امامزاده يحيي
نيز به ارتفاع 2 متر از سطح زمين و دور تا دور
بقعه امتداد دارد و به نظر مي رسد نقاشي ها با
مضمون مذهبي و آراسته به نقوش اسليمي است .
در همين حال "قدير افروند" معاون حفاظت فني
سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران
كشف كتيبه ايلخاني را حين عمليات سامان دهي و
احياي بناي امامزاده يحيي فيروزكوه عنوان كرد
و گفت " به دليل تخريبهاي صورت گرفته در بخشي
از بنا و مرمت غير اصولي آن از سوي اهالي
منطقه ، طرح احياي بناي امامزاده يحيي آغاز شد
كه در اين ميان با برداشته شدن بخشي از سيمان
ديوار داخلي ، باستان شناسان به كتيبه اي با
قدمت 700 سال دست يافتند . "
به گفته وي در سالهاي اخير نماي بيروني بناي
اين امامزاده با سيمان سياه و سفيد اندود شده
كه اين لايه ضخيم بار سنگيني را روي بنا بوجود
آورده است.
افروند فاز نخست اقدامات صورت گرفته را شامل
لايه برداري ديوار سيماني عنوان كرد و افزود
:" سنگيني لايه هاي سيماني به همراه گودبرداري
صورت گرفته در چند سال اخير سبب تخريب تدريجي
اين بناي تاريخي شده و بر اين اساس در فاز
نخست اين طرح ، لايه هاي سيماني و گچي از داخل
و خارج بناي امامزاده ، زدوده مي شود .
در همين حال برق دهنده باستان شناس با بيان
اينكه كتيبه و نقاشي هاي ديواري در سطح زيرين
گچ ها قرار داشته و امكان هوازدگي آنها در
صورت برداشته شدن پوشش گچي وجود دارد ، اجراي
اين پروژه را در يك دوره زماني و متناسب با
شرايط آب و هوا عنوان ميكند .
بر اساس بخش ديگري از كاوش هاي صورت گرفته ،
گنبد اصلي امامزاده يحيي به شكل طبقه اي و
دايره وار بوده و گنبد سيماني كنوني در سالهاي
بعد ساخته و روي گنبد اصلي قرار گرفته است .
در اجراي طرح ساماندهي بناي اين امامزاده ،
گنبد اصلي بر اساس مستندات موجود بازسازي مي
شود .
معماري بناي امامزاده يحيي به قرن 7 هجري
برميگردد و بنظر ميرسد ادامه يافتن كاوش هاي
كنوني ، منجر به بازيابي نمادهايي از هنر
معماري ايلخاني در اين بقعه تاريخي شود .
نقاشي هاي ديواري اين بقعه به رنگ لاجوردي
بوده و به گفته باستان شناسان اين پروژه ،
نقاشي كنوني كشف شده طرحي از يك محراب مزين به
نقوش اسليمي است .
بقعه امامزاده يحيي در بخش جنوبي روستاي
هرانده فيروزكوه به صورت برج سنگي با گنبد رك
( مخروطي )قرار گرفته است .
مصالح بكار رفته در بناي بقعه سنگ لاشه ، ملات
گچ و ساروج است كه در سالهاي اخير با سيمان
سياه و سفيد پوشيده شده است .
دانلود 12 عکس با کیفیت
از غار بورنیک
|
